استاد علی نیکی

وقتی انسان به مسائل فلسفه علاقه نشان می‏دهد بی‏میل نیست که بداند دعـــــا و نیـــایش فیلـــــــسوف چگونه صورت می‏پذیرد.

استاد علی نیکی

وقتی انسان به مسائل فلسفه علاقه نشان می‏دهد بی‏میل نیست که بداند دعـــــا و نیـــایش فیلـــــــسوف چگونه صورت می‏پذیرد.

استاد علی نیکی

https://www.instagram.com/aliniki.ir
اینستگرام

تبلیغات
Blog.ir بلاگ، رسانه متخصصین و اهل قلم، استفاده آسان از امکانات وبلاگ نویسی حرفه‌ای، در محیطی نوین، امن و پایدار bayanbox.ir صندوق بیان - تجربه‌ای متفاوت در نشر و نگهداری فایل‌ها، ۳ گیگا بایت فضای پیشرفته رایگان Bayan.ir - بیان، پیشرو در فناوری‌های فضای مجازی ایران

وحدت وجود از دیدگاه امام خمینی ره --قسمت سوم و پایانی


«پس حقی را که شایان پیروی است پیروی کن و حقیقتی را که لایق تصدیق است تصدیق نما و آن اینکه حضرت مشیت مطلق که مستهلک در ذات است و ظل الله اعظم و حجاب اقرب اکرم است و نخستین ظهور و تمام‌ترین نور است، این مشیت مطلق که با تمام حقیقتش مستهلک در حضرت احدیت است به عوالم پایین و صحرای ظلمات نزول فرموده است و او است که مقام الوهیت حضرت حق اول است در آسمانهای بالا و زمین‌های پایین و آن را به خودی خود هیچ حکمی نیست بلکه خودی از برای او نیست. پس با توجه به این معنی اگر گویی که خدای تعالی در همه اکوان ظاهر است و متلبس به لباس اعیان است درست گفته‌ای و اگر گویی که او تعالی از همه جهان و جهانیان، مقدس است باز درست گفته‌ای. پس تو را لازم است که این پایه و اساس را استوار نموده و باین مقام متحقق شوی» (همو، ص 102).

امام خمینی(ره) در این ‌جا جان کلام و جمع بین مقامین عرفان و فلسفه را بیان فرموده‌اند و به صراط مستقیم که پیامبر به استقامت در آن امر شده‌اند اشاره‌ای کامل نموده، مشکل‌ترین مباحث فلسفی و عرفانی را جامه‌ای جامع و جمع الجمع پوشانیده و عارف و فیلسوف را در حیرت قرار داده‌اند. شایسته بود از اطاله کلام پرهیز شود و مطلب بدین جا تمام گردد، اما برای آنکه استفاده از افاضات ایشان اتم گردد و به بیشتر کتب ایشان اشارتی رفته باشد از تفسیر سوره حمد و بعضی کتب دیگر سطوری را برای مزید فایده متذکر می‌شوم.

«بسم الله الرحمن الرحیم الحمد الله رب العالمین» محتمل است که در تمام سوره‌های قرآن این «بسم الله»ها متعلق باشد به آیاتی که بعد می‌آید. «ب» یعنی به اسم خدای تبارک و تعالی، حمد برای اوست. اسم علامت است. اینکه بشر برای همه چیز یک اسمی گذاشته است، برای این است که این علامت یک شناسایی اسمی باشد. زیرا آدم (بتواند) بفهمد (منظور) کیست. اسماء خدا هم برای آنست که انسان از ذات مقدس حق اطلاع ناقصی پیدا کند. خود ذات مقدس حق تعالی یک موجودی است که دست انسان از او کوتاه است، حتی دست خاتم النبیین که اعلم و اشرف بشر است. آن مرتبه ذات را کسی نمی‌شناسد غیر از خود ذات مقدس. آن چیزها که بشر می‌تواند به آن دسترسی پیدا کند «اسماء الله» است که این «اسماء الله» هم مراتب دارد. بعضی از مراتب را ما می‌توانیم بفهمیم و بعضی از مراتبش را اولیاء خدا و پیغمبر اکرم و کسانی که معلم به تعلیم او هستند می‌توانند ادارک بکنند. همه عالم «اسم الله» است. تمام عالم چون اسم نشانه ذات مقدس حق تعالی است و همه موجوداتی که در عالم هستند اینها نشانه ذات مقدس حق تعالی هستند، منتهی نشانه بودنش را بعضی‌ها می‌توانند به عمقش برسند که این چه جور نشانه است، و بعضی هم به طور اجمال می‌توانند بفهمند که نشانه است» (موسوی‌الخمینی، بی‌تا، ص 6و 7).

«این از ضروریات عقول است. این مقداری که همه موجودات عالم اسم خدا هستند، این یک مقدار اجمالی است که همه عقول این را می‌توانند بفهمند. اما آن معنای واقعی مطلب را که این جا مسأله اسم گذاری نیست (بلکه) این یک واقعیتی است که از یک موجود غیر متناهی در همه اوصاف کمال، یک چنین موجودی مبدأ یک ایجاد و مبدأ یک وجود می‌شود. تمام موجوداتی که به مبدئیت او وجود پیدا می‌کنند مستجمع همان اوصاف به طریق نفس هستند، منتهی مراتب دارد. یک مرتبه اعلی است که در او همه اوصاف حق تعالی است منتهی به اندازه‌ای که می‌شود یک موجودی واجد باشد. آن اسم اعظم است (همو، ص 9 و 10). «این موجوداتی که دنبال آن اسماء اعظم می‌آید اینها هم واجد کمالات هستند منتهی به اندازه سعه هستی خودشان تا برسد به همین موجودات مادی. این موجودات مادی را که ما خیال می‌کنیم یک موجودی است که علم ندارد، اینطور نیست. ما در حجاب هستیم که نمی‌توانیم ادراک کنیم. همین موجودات پائین هم که از انسان پائین‌تر هستند و از حیوان پائین تر هستند... این جا هم باز آن کمالات منعکس است منتهی به اندازه سعه وجودی خودشان «و ان من شی الا یسبح بحمده و لکن لا تفقهون تسبیحهم» (موسوی الخمینی. بی‌تا، ص 11).

«عالم پر از هیاهو است. تمام عالم زنده است. همه هم «اسم الله» هستند. همه چیز اسم خدا است. شما خودتان از اسماء الله هستید... اسم در مسمای خودش فانی است. ما خیال می‌کنیم که خودمان یک استقلالی داریم یک چیزی هستیم لکن این طور نیست. اگر آنی آن شعاع وجود که موجودات را با آن شعاع، با آن اراده، با آن تجلی موجود فرموده، اگر آنی آن تجلی برداشته شود؛ تمام موجودات از حالت وجودی خارج می‌شوند و به حالت اولیه خودشان بر‌می‌گردند. برای آنکه ادامه موجودیت هم به همان تجلی اوست. با تجلی حق تعالی همه عالم وجود پیدا کرده است و آن تجلی و نور اصل حقیقت وجود است. یعنی اسم الله است «الله نور السموات و الارض» یعنی جلوه خداست. یعنی نور هر چی هست از خداست، یعنی هر چه یک تحققی دارد آن نور است. هر چه ظهوری دارد، نور است. همه موجودات نورند و همه هم «نور الله» هستند...یعنی وجود سموات و ارض که عبارت از نور است از خداست و این قدر فانی در اوست که «الله نور السموات و الارض» نه اینکه «بالله یتنور السموات و الارض» آن یک نحوه جدایی می‌فهماند این «الله نور السموات و الارض» یعنی اینها هیچ نیستند، هیچ موجودی در عالم نداریم که به یک نحو استقلالی داشته باشد.» (همو، ص 12 - 14).

اگر اسم رب را از اشیاء جدا کنند به یک معنا هیچ‌اند و هیچ می‌شوند. همه چیز با اسم رب چیز است. همه آغازها از خداست و عالم با اسم رب شروع شده است و با اسم رب ختم می‌شود. ما باید این معنا را ادراک کنیم و بفهمیم که همه از اوست و همه به او رجوع می‌کنند. «انا لله و انا الیه راجعون» از او هستیم، اوست همه چیز. دیگران نیستند، هیچ‌اند، هر چه هست اوست» (همو، ص 47 ـ 48).

چه خوش ختمی آمد از کتاب «تفسیر سوره حمد» امام (ره) که خود هر آنچه فرمود پس از سالها مجاهده و ریاضت در تمامی عرصه‌های حیات یافت و عمل کرد و به       رب خود با بهترین حالات و مقامات و در بالاترین درجات پیوست و فانی شده و به مانند

قطره‌ای که به دریا بپیوندد دریا شد.

    فطوبی لهم ثم طوبی لهم               هنیئا لارباب النعیم نعیمهم

در پایان متذکر می‌شوم که کتب دیگر امام هم همگی متضمن معانی بلند و عمیق عرفانی، فلسفی است که از متن قرآن و سنت اخذ شده و تمامی معانی مذکور در این وجیزه را در بر دارد لکن چون موضوع اصلی آنها از قبیل عرفان حکمت عملی و آداب عبادات و سیر و سلوک است مثل کتب «آداب الصلاة»، «پرواز در ملکوت» و «سر الصلوة» (صلاة العارفین و معراج السالکین). به جهت رعایت اختصار از ذکر نمونه‌هایی از این کتب صرف نظر شده است. این نوشتار را به یکی از اشعار عارفانه آن پیر سالک و شیر میدان مبارزه و عالم بی‌بدیل ختم می‌کنم و در انتها نیز همان طور که در ابتداء آمد زبان حال و عمل حضرتش را گویاترین زبان برای بیان سر عالم ملک و ملکوت و وحدت وجود می‌دانم. همان طور که خود نیز می‌فرماید:

 

در حـلقــه درویـش نـدیـدیـم صفایـی       

در صـومعــه از او نشنیــدیـم نــدایـی

در مـدرسه از دوسـت نخـواندیـم کتابی

در مـأذنـه از یـار نـدیـدیــم صـدایـی

در جمـع کتـب هیـچ حجـابی نـدریدیم     

در درس صحـف راه نبـردیـم بجـائـی

در بتکـده عمـری بـه بطالـت گذراندیـم     

در جمـع حریفان نـه دوائی و نـه دائی

در جـرگـه عشـاق روم بـلـکه بیــابــم          

از گـلشـن دلـدار نسیمــی رد پایــی

این ما و منی جمله ز عقل است و عقال است

                      در خلوت مستان نه ‌منی هست و نه ‌مایی

(موسوی الخمینی، 1372، غزل اول)  

  

ویدا سالمی / پژوهشگر   

منابع و مآخذ

 

موسوی الخمینی، روح الله، آداب الصلاة، ترجمه: سید احمد فهری، تهران، نهضت زنان مسلمان، چاپ اول 1359

همو، اسرار الصلاة، ترجمه: سید احمد فهری، تهران، نهضت زنان مسلمان، چاپ اول، 1359

همو، پرواز در ملکوت، ترجمه: سید احمد فهری، تهران، نهضت زنان مسلمان، چاپ اول، 1359

همو، تفسیر سوره حمد، ترجمه: سید احمد فهری، تهران، حزب جمهوری اسلامی،  چاپ اول، بی‌تا

همو، سبوی عشق غزلیات عارفانه امام خمینی (ره)، ترجمه: سید احمد فهری، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام، چاپ سوم، 1372

 همو، سرالصلوة (معراج‌السالکین و صلوةالعارفین)، مؤسسه تنظیم و نشرآثار امام، چاپ اول، 1369

همو، شرح دعای سحر، ترجمه: سید احمد فهری، تهران، نهضت زنان مسلمان، چاپ اول، 1359

همو، مصباح الهدایه الی الخلافة و الولایة، ترجمه: سید احمد فهری، تهران، نهضت زنان  مسلمان، چاپ اول، 1359

 



1ـ کار ارزیابی این مقاله در تاریخ 25/3/84 آغاز و در تاریخ 8/4/84 به اتمام رسید.

1ـ این کتاب را امام در 27 سالگی تألیف نموده‌اند.

۹۲/۰۶/۱۰

نظرات  (۱۰)

۰۵ مهر ۹۲ ، ۰۹:۱۰ *** رک و راست ***
بله؟
فلسفه؟
سلوک؟
وحدت وجود دیگه چیه؟
بی خیال. مخ ما از این چیزا رو نمی تونه هضم کنه.
پاسخ:
سلام بله این مسائل برای هرکس قابل هضم نیست
سلام دوست بزرگوار. مقاله وحدت وجودی شما بسیار به دردم خورد ممنونم ..
پاسخ:
سلام الحمد لله رب العالمین
سلام سوالی داشتم از محضر شریفتان و آن این است که اگر وحدت وجود موافق با آراء علماء است پس چرا تقریبا 90% علماء باآن مخالف هستند؟
  سلام شما رو به بازید از وب "شـــیـــخ شـــهــیــد" دعوت میکنم

با نظر خودتون کمک کنید تا کار کوچکی برای شناخت این استاد بزرگ انحام شود

باتشکر : پرتال متفکر شهید استاد مرتضی مطهری
برادر گرامی سلام علیکم
با مطلب«اگر این جنون است ، ای کاش ما همیشه مجنون بودیم»در خدمتیم.
ما را از نظراتتان محروم نفرمایید.
التماس دعا  
...........@@@
............@@@@@@@@@
...............@@@@@@@@@
....................................@@
....................@@
....................@@@
....................@@@
....................@@@
....................@@@
....................@@@
......................@@
..................................................
@@@...............................@@@
@@@................................@@@
@@@@@@@@@@@@@@@@@
...@@@@@@@@@@@@@@

..................@@...@@
..................@@...@@
......................@@
......................@@
............................
...............@@@@
.............@@.......@
................@@@@@@
............................@@
............................@@
............................@@
............................@@
............................@@
............................@@
............................@@
..............................@
پاسخ:
سلامت کو
برادر عزیز سلام علیکم
جزاکم الله خیرا
استفاده کردیم.
التماس دعا
۱۱ شهریور ۹۲ ، ۱۵:۱۶ محمد حسین خانی کوثرخیزی
سلام
ممنون
راستی دارین خیلی تند میرین میگم حسن بیاد خودتون و بلاگتون رو تکفیر کنه ها :))
پاسخ:
سلام 
خیر مقدم :))
سلام...
خسته نباشید...
اگه ممکنه ترجمه این بیت رو لطف کنین...
 فطوبی لهم ثم طوبی لهم               هنیئا لارباب النعیم نعی
پاسخ:
سلام علیکم
خوشا به آنها و باز خوشا به آنها/و گواری صاحبان سعادت و نعمت برای نعمتی که به آنها ارزانی شده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">